Talloze nieuwe logistieke bouwprojecten krijgen veel last van stikstof-uitspraak

13 Sep 2019

De CO2-uitstoot zou de logistieke agenda van de komende jaren gaan bepalen, echter lijkt dat nu weer minder aandacht te krijgen.Stikstof heeft voorlopig veel meer invloed op de ontwikkeling van de logistieke sector. Wat heb je aan een CO2-neutraal warehouse waarvoor je geen bouwvergunning krijgt?

De Raad van State haalde onlangs een streep door de geplande uitbreiding van logistiek bedrijventerrein Medel bij Tiel. Bij deze plannen is gebruik gemaakt van de omstreden PAS-regeling om de uitstoot van stikstof op nabijgelegen beschermde natuurgebieden te reduceren. Dit is slechts een voorbode van een hausse aan vertraging en wellicht zelfs annulering van talloze bouwprojecten. Sinds eind mei sneuvelt elk project of plan dat is gebaseerd op de PAS-regeling en dat is aangevochten bij de Raad. Ook de haven van Rotterdam vreest dat de uitspraak forse invloed gaat hebben op de geplande projecten.

Havenontwikkeling

‘Alle projecten op het gebied van havenontwikkeling worden in meer of mindere mate geraakt. En dat resulteert in ieder geval in vertraging en extra kosten’, zegt woordvoerder Tie Schellekens. ‘Het is nog te vroeg om projecten of bedrijven aan te duiden die erg gaan lijden. En als we dat al zouden weten, dan zouden wij dat – in dit stadium – niet zo nadrukkelijk ventileren, omdat zo’n uitspraak niet erg bevorderlijk is voor de totstandkoming van het project. We hebben goede hoop dat er voor de industrie op korte termijn een werkbaar alternatief voor de stikstofaanpak komt.’

Ook TLN vreest grote problemen en roept de minister op snel in actie te komen. ‘Projecten als de verbreding van de Ring Utrecht, knooppunt Hoevelaken en de A1 lopen in ieder geval flinke vertraging op. Dat is al een flinke klap voor de bereikbaarheid van Nederland. Want het is nu al te druk op de Nederlandse wegen en die druk neemt alleen maar verder toe, de komende jaren. We moeten dit soort knelpunten in onze infrastructuur echt heel snel oplossen, willen we over een paar jaar niet volledig vastlopen in ons land.

De lijst met vertraagde projecten kan langer worden en dat is zeer onwenselijk. Hetzelfde geldt natuurlijk voor de uitbreidingen van logistieke bedrijfsterreinen’, vertelt woordvoerder Quinten Snijders.

Hoe zit het ook alweer?

Nieuwe projecten veroorzaken extra stikstofuitstoot. Denk alleen maar aan het extra bouwverkeer dat nodig is. Of bij een logistiek bedrijventerrein: de uitstoot van de honderden vrachtwagens die daar wekelijks af- en aanrijden bij de nieuwe distributiecentra. De Raad van State (RvS) heeft onlangs bepaald dat de Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet toegestaan is bij de beoordeling van de vergunning.

Het grootste probleem is dat hierbij werd gerekend met toekomstige verwachte positieve effecten ter compensatie. De RvS vindt dat er op voorhand duidelijkheid moet bestaan over de effecten van de compenserende maatregelen voor de stikstofuitstoot. Een teveel aan stikstof heeft namelijk een negatief effect op de natuur, zoals die in de Natura 2000-gebieden. Omdat we al aan onze max zitten, moet extra uitstoot als gevolg van bouwprojecten gecompenseerd worden.

De uitspraak heeft effect op de bouw van bedrijventerreinen, woningen en de aanleg van infrastructuur. Niet alleen grote projecten worden geraakt, ook de kleine projecten moeten eraan geloven.  ‘Alleen wanneer uit ecologisch onderzoek blijkt dat de stikstofuitstoot door een project niet stijgt of zelfs daalt, kan een vergunning voor het project worden afgegeven. Wanneer de stikstofuitstoot wel stijgt, zijn meer maatregelen nodig. Het enige alternatief is dan het uitvoeren van de zogenoemde ADC-toets uit de Habitatrichtlijn’, licht sectoreconoom Madeline Buijs van ABN Amro toe.

‘In dat geval moet worden gekeken of er alternatieve oplossingen zijn. Is er een alternatief dat tot minder stikstofuitstoot leidt, dan moet deze worden gekozen. Als dit er niet is, kan worden bepaald of er een dwingende reden is van groot openbaar belang, met inbegrip van sociale of economische aspecten. Als er zo’n reden is, moeten tegelijkertijd maatregelen worden genomen om de toegenomen stikstofuitstoot te compenseren.’

Herbeoordeling en aanpassing

Kortom: de plannen bij diverse bouwprojecten moeten her beoordeeld en aangepast worden. Dat leidt tot vertraging, bijvoorbeeld bij wegenprojecten. Zo werd het Tracébesluit voor de verbreding van de A27/A12 rond Utrecht door de RvS vernietigd. En dat is slechts het tipje van de ijsberg. Alle vergunningen die op grond van het PAS zijn verleend, zijn ten onrechte verleend.

Dat betekent overigens niet dat ze nu allemaal ongeldig zijn. Alleen de vergunningen waartegen men nog bij de rechter kan protesteren zitten in de gevarenzone, de rest is onherroepelijk en blijft geldig. Maar de gevolgen gaan nog verder: activiteiten die op grond van het PAS niet vergunningplichtig waren, zijn dat nu alsnog wel.

De Raad van State heeft sinds mei 2017 alle zaken die aan hem zijn voorgelegd over het PAS aangehouden. Er volgen de komende weken en maanden dus nog heel veel uitspraken over de rechtmatigheid van verleende vergunningen voor veehouderijen, bestemmingsplannen en nieuwe wegen.

Bovendien zullen nieuwe vergunningen alleen maar afgegeven worden, mits ze aantonen te voldoen aan de stikstofregeling zonder de PAS-systematiek. In de praktijk betekent dit dat er minimaal eerst opnieuw gerekend moet worden en er diverse aanpassingen nodig zijn, alvorens een vergunning verleend kan worden. Want reken maar dat milieuclubs of omwonenden nu een goede grond hebben om bezwaar te maken tegen een vergunning op basis van de geschrapte regeling.

Ontwikkelingsruimte beperkt

Het goede nieuws is dat de PAS-aanpak op zichzelf niet verboden is door het Europees Hof. Alleen de Nederlandse uitwerking daarvan, met name om je nu al rijk te rekenen met toekomstige verwachte besparingen. Het kabinet zal naar verwachting de komende maanden alles op alles zetten om tot een nieuw PAS te komen. Maar hoe dan ook; de eisen aan het uitgeven van ontwikkelingsruimte worden aangescherpt. En daarmee wordt de ontwikkelingsruimte van nieuwe logistieke gebieden of infrastructuurprojecten beperkt.

Terug naar overzicht